PETROVIETNAM mở rộng hợp tác, kết nối chuyên môn dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2
Tại phiên toàn thể, Cục trưởng Nguyễn Hoàng Linh đại diện Đoàn Việt Nam trình bày phát biểu quốc gia, khẳng định chủ trương nhất quán của Việt Nam về phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, đồng thời nhấn mạnh các chương trình, dự án hạt nhân phải được triển khai có trách nhiệm, minh bạch, đặt an toàn, an ninh và không phổ biến vũ khí hạt nhân lên hàng đầu.
Với Petrovietnam — đơn vị được giao làm chủ đầu tư Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 — các hoạt động bên lề Khóa họp mang ý nghĩa nghiệp vụ trực tiếp: tiếp cận đầy đủ các tuyến hỗ trợ kỹ thuật của IAEA trong cùng một khuôn khổ thời gian.
Ba cuộc làm việc cấp Phó Tổng Giám đốc IAEA
Ngày 14/9, Đoàn Việt Nam làm việc với ông Mikhail Chudakov, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách Năng lượng hạt nhân. Trọng tâm trao đổi là việc triển khai Kế hoạch hành động tích hợp (Integrated Work Plan – IWP) theo các khuyến cáo của đợt đánh giá tích hợp cơ sở hạ tầng hạt nhân (Integrated Nuclear Infrastructure Review – INIR) năm 2025.
Cùng ngày, Đoàn làm việc với bà Najat Mokhtar, Phó Tổng Giám đốc IAEA phụ trách Khoa học và Ứng dụng hạt nhân, trao đổi về hợp tác khoa học công nghệ và ứng dụng hạt nhân.
Kết nối xuống cấp đơn vị chuyên môn
Bên cạnh tuyến lãnh đạo, Đoàn đã làm việc với các bộ phận trực tiếp triển khai hỗ trợ kỹ thuật — nơi phát sinh phần lớn khối lượng công việc thường xuyên của một dự án.
Ngày 14/9, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam Cao Hoài Dương tham gia cuộc làm việc với bà Liliya Dulinets, Trưởng Bộ phận Phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của IAEA, tập trung vào hiện trạng phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của Việt Nam và các nội dung đề nghị IAEA hỗ trợ hoàn thiện.
Ngày 17/9, Đoàn làm việc với ông Mohamed Lamari, Trưởng Bộ phận Thanh sát A (Division of Operations A), Ban Thanh sát hạt nhân IAEA, về tình hình triển khai thanh sát tại Việt Nam và đào tạo nhân lực phục vụ công tác thanh sát; đồng thời trao đổi với bà Elena Buglova, Trưởng Ban An ninh hạt nhân IAEA, về hỗ trợ rà soát kế hoạch an ninh hạt nhân, đào tạo và bảo đảm an ninh cho các sự kiện lớn.
Cũng trong ngày 17/9, tại cuộc làm việc với ông Lars van Dassen, Giám đốc điều hành Viện An ninh hạt nhân thế giới (WINS), Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đã triển khai bản ghi nhớ giữa hai bên. WINS là tổ chức chuyên môn thúc đẩy nâng cao năng lực và chia sẻ thực hành tốt về an ninh hạt nhân, thông qua các chương trình đào tạo, chứng nhận và kết nối chuyên gia.
Hạ tầng điện hạt nhân không chỉ là công trình
Theo phương pháp luận Các mốc phát triển (Milestones Approach) của IAEA, hạ tầng của một chương trình điện hạt nhân được đánh giá trên 19 vấn đề, trải qua ba giai đoạn. Trong đó, phần lớn không phải là hạng mục xây lắp: khung pháp lý và pháp quy, cơ quan pháp quy độc lập, nguồn nhân lực, chiến lược tài chính, quản lý chất thải phóng xạ, bảo đảm an toàn – an ninh – thanh sát, sự tham gia của các bên liên quan.
Đợt đánh giá INIR là cơ chế để IAEA cùng quốc gia rà soát toàn bộ 19 vấn đề này và đưa ra khuyến cáo. IWP chính là lộ trình hành động được xây dựng sau đó, xác định IAEA sẽ hỗ trợ nội dung gì, bằng công cụ nào và theo tiến độ nào. Việc đưa IWP thành nội dung trọng tâm ngay tại cuộc làm việc cấp Phó Tổng Giám đốc cho thấy Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn tiếp nhận khuyến cáo sang giai đoạn triển khai có kế hoạch.
Với Petrovietnam, ý nghĩa thực tiễn nằm ở chỗ: nhiều khuyến cáo INIR thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành tương lai (future operating organisation) — xây dựng hệ thống quản lý, phát triển năng lực kỹ thuật, chuẩn bị đội ngũ được cấp phép cho các vị trí trọng yếu an toàn, hình thành văn hóa an toàn từ giai đoạn đầu. Đây là phần việc không thể chuyển giao cho nhà thầu hay đối tác công nghệ.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thành công của một chương trình điện hạt nhân phụ thuộc không chỉ vào công nghệ, mà còn ở thể chế, văn hóa an toàn và năng lực quản trị rủi ro — những yếu tố được bồi đắp qua nhiều năm trao đổi chuyên môn liên tục.
Chuỗi hoạt động tại Áo đã mở rộng không gian hợp tác quốc tế của Petrovietnam với các cơ quan, tổ chức có chuyên môn trong lĩnh vực hạt nhân. Từ phát triển hạ tầng, đào tạo nhân lực đến pháp quy, thanh sát và an ninh, những nội dung trao đổi góp phần bổ sung thông tin và kinh nghiệm phục vụ công tác chuẩn bị phát triển Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2 an toàn, bền vững tại Việt Nam.