Điện hạt nhân - Lời giải cho bài toán nguồn điện phát thải carbon thấp
Ngày 21/9, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia”.
Tại hội thảo, theo các chuyên gia, những yếu tố như biến đổi khí hậu, yêu cầu giảm phát thải, nhu cầu điện gia tăng và những biến động địa chính trị đang tạo ra áp lực lớn cho hệ thống năng lượng. Các quốc gia phải đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng, duy trì tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch sang nền năng lượng sạch.
Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia đang mở rộng hoặc tái khẳng định vai trò của điện hạt nhân. Với khả năng cung cấp nguồn điện công suất lớn, vận hành ổn định và phát thải carbon thấp, điện hạt nhân có thể đóng vai trò nguồn điện nền, hỗ trợ các nguồn năng lượng tái tạo phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên.
Đối với Việt Nam, phát triển điện hạt nhân được đặt trong bài toán dài hạn về bảo đảm nguồn điện cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời mở ra cơ hội phát triển khoa học - công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Công nghệ được lựa chọn cần dựa trên những thiết kế tiên tiến, đã được kiểm chứng, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Hiệu quả dự án cũng phải được tính toán trên toàn bộ vòng đời, bao gồm tiến độ, chi phí vốn, nguồn nhiên liệu, nhiên liệu đã qua sử dụng, chất thải phóng xạ và tháo dỡ nhà máy.
Cùng với công nghệ, nguồn nhân lực là một trong những điều kiện quyết định. Việt Nam cần chuẩn bị đội ngũ có năng lực nghiên cứu, quản lý, thiết kế và vận hành, đồng thời từng bước hình thành ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước.
Các chuyên gia tại hội thảo cũng cập nhật xu hướng công nghệ lò phản ứng thế hệ mới, trong đó có lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), cùng kinh nghiệm quốc tế về xây dựng và vận hành an toàn các chương trình điện hạt nhân.
Phát biểu về việc triển khai các dự án, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường khẳng định đây là vinh dự và trách nhiệm chính trị lớn của toàn tỉnh. Nhằm chuẩn bị tốt nhất cho các dự án này, Khánh Hòa đang huy động toàn diện hệ thống chính trị vào cuộc, ưu tiên giải phóng mặt bằng và bổ sung nhân lực chuyên trách cho các địa phương trong diện ảnh hưởng.
Phát biểu về việc triển khai các dự án, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường khẳng định, đây là vinh dự và là trách nhiệm chính trị lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong tỉnh. Nhằm chuẩn bị tốt cho dự án này, Khánh Hòa đang tập trung chuẩn bị các điều kiện cần thiết, trong đó có công tác giải phóng mặt bằng, tăng cường nhân lực chuyên môn cho các địa phương thuộc phạm vi dự án và huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.
Bên cạnh tiến độ dự án, công tác thông tin, tuyên truyền cũng được đặt ra như một nhiệm vụ quan trọng. Theo Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải, cần xây dựng kế hoạch truyền thông tổng thể, lâu dài, phù hợp với từng nhóm đối tượng; chủ động cung cấp thông tin chính thống, chính xác, khách quan và dễ hiểu về điện hạt nhân.
Đây được xem là yêu cầu cần thiết để tạo sự thống nhất về nhận thức, đồng thuận trong xã hội và hạn chế khoảng trống thông tin trong quá trình triển khai các dự án.
Từ góc độ năng lượng, điện hạt nhân vì thế không chỉ là câu chuyện xây dựng thêm một nguồn điện. Đó còn là quá trình chuẩn bị đồng bộ về công nghệ, nhân lực, quản lý, an toàn và công nghiệp hỗ trợ, hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và đáp ứng yêu cầu tăng trưởng xanh.